Moet ik melden dat mijn chatbot AI is?

Sinds 2 augustus 2026 is dit geen kwestie van netjes zijn meer. Artikel 50 van de EU AI Act regelt de transparantie rond AI-systemen die met mensen communiceren of inhoud maken, en die verplichtingen gelden vanaf die datum. Voor een mkb-bedrijf met een chatbot op de website of een assistent aan de telefoon is de regel in een zin samen te vatten: zeg het, en zeg het voordat het gesprek begint. De uitwerking is een kwartier werk.

Wat artikel 50 van je vraagt bij een chatbot

De kern is dat een gebruiker moet weten dat hij met een machine praat, tenzij dat voor een gemiddeld oplettend mens overduidelijk is. Op die uitzondering leunen is riskant, want jij bepaalt niet wat overduidelijk is. In de praktijk regel je het met twee dingen: een zin in het openingsbericht en een naam voor de bot die geen mens suggereert.

De plicht is niet beperkt tot het chatvenster op je site. Ze geldt net zo goed voor WhatsApp, voor een assistent die de telefoon opneemt en voor een AI die namens jou e-mails beantwoordt. En een regel in je privacyverklaring dekt dit niet af: de melding moet in het gesprek zelf staan, op het moment dat het gesprek begint.

Beeld en video labelen, gewone teksten niet

Voor AI-gegenereerd beeld, audio en video geldt dat het als kunstmatig herkenbaar moet zijn, en voor deepfakes geldt dat het strengst. Zet je een gegenereerde foto op je website of in een advertentie, dan ligt de markeringsplicht bij de aanbieder van de tool en niet bij jou. Zelf iets vermelden hoeft pas als het beeld een echt persoon of een echte gebeurtenis nabootst, dus bij deepfake-achtige inhoud. Bij gewone teksten die door AI zijn voorbereid en door een mens zijn geredigeerd is dat doorgaans niet nodig, behalve bij deepfake-achtige inhoud of teksten over zaken van algemeen belang.

Hier leeft de omgekeerde aanname, en die kost bedrijven onnodig geloofwaardigheid. Veel ondernemers denken dat elk stuk tekst waar AI aan te pas kwam een label nodig heeft, en zetten voor de zekerheid overal onder dat het met AI is geschreven. Dat hoeft niet en het helpt niet. Het zegt je lezer niets over de kwaliteit en het suggereert dat er iets te melden viel.

Een kwartier werk tegenover een plicht met een boetekader

Het goed regelen kost bijna niets: een zin in het openingsbericht, een regel in de systeeminstructie van de bot zodat hij het herhaalt als iemand ernaar vraagt, en een naam zonder profielfoto van een verzonnen medewerker. Voor overtreding van de transparantieplichten uit artikel 50 loopt het boetekader op tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Dat scenario is voor een bedrijf met een servicebot op de site niet realistisch, maar de verplichting geldt onverkort, en de afweging tussen een kwartier werk en die bandbreedte is snel gemaakt.

Zet er meteen een uitweg naast: hoe komt iemand bij een mens terecht als de bot het niet weet. Dat is geen wettelijke eis, maar het is wel het verschil tussen een bot die helpt en een die klanten kost. In welke taken je beter niet automatiseert staat waar die grens ligt.

Hoe je het in je eigen kanalen zet

Begin bij het openingsbericht: een korte zin dat de klant met een geautomatiseerde assistent praat en hoe hij een mens bereikt. Staat de bot op een landingspagina, dan telt die zin mee in de eerste indruk, en wat een landingspagina goed maakt is nog altijd dat je meteen duidelijk bent. Hangt de bot via een koppelplatform aan je ordersysteem, dan noteer je ook welk model erachter zit; bij een koppelplatform als Make.com hoort dat in de documentatie.

Weet je niet zeker of jouw toepassing eronder valt, begin dan bij de inventarisatie in waar je met AI begint: welke systemen praten met klanten en welke maken inhoud. Wij nemen die controle standaard mee in onze dienst AI en automatisering. Dit is geen juridisch advies; bij twijfel over een specifiek geval laat je ernaar kijken door een jurist.

Zo doen wij dit

Bij elke bot die wij opleveren staat de melding in het eerste bericht dat de bezoeker ziet, niet in een uitklapper en niet in de voorwaarden. De bot krijgt een functienaam en geen mensennaam, en in de systeeminstructie staat dat hij op de vraag of hij een mens is altijd eerlijk antwoordt. Dat is een regel tekst, maar zonder die regel gaat een model soms mee in de vraag.

Daarnaast leggen we drie dingen vast in de documentatie: welk model wordt gebruikt, welke bronnen de bot mag raadplegen en wanneer hij het gesprek doorzet naar een mens. Waar die doorzet precies zit spreken we per bot af, meestal bij het tweede antwoord dat geen antwoord is, met de openingstijden en een telefoonnummer erbij. Gegenereerd beeld dat we voor een klant maken, leveren we met een vermelding erbij.

Een chatbot bouwen valt bij ons onder het pakket AI en automatisering: een bedrag ineens voor de bouw plus een maandbedrag voor onderhoud, gesprekken nakijken en bijsturen. Losse aanpassingen aan een bestaande bot spreken we vooraf af, met een prijs per klus. We controleren de meldteksten opnieuw als je van model wisselt, want dan verandert het gedrag van de bot mee.

De fout die we het vaakst zien

De bot krijgt een menselijke naam en een profielfoto, en de vermelding verhuist naar een uitklapbaar blokje onderaan. Dat is de omgekeerde volgorde. De klant merkt na drie antwoorden dat er iets niet klopt, voelt zich voor de gek gehouden en belt alsnog. Je verliest dan twee dingen tegelijk: het vertrouwen en precies de tijdwinst waarvoor je de bot had neergezet.

Bronnen

• Europese Commissie, informatie over de AI Act en de transparantieverplichtingen in artikel 50
• Rijksoverheid, informatie over Europese regels voor kunstmatige intelligentie
• Eigen praktijkcijfers aiplusmarketing, augustus 2026

Hier helpen we mee: AI en automatisering